Τα δάση ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου; (πηγή “Δασαρχείο”)

(Γράφει ο Ιωάννης Καπετανγιάννης,
Διευθυντής Δασών Ν. Καβάλας)

AΝΤΙΝΕRΟ Ι,  ΙΙ,  ΙΙΙ  …….

ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ  Α.Ε.

ΤΑ ΔΑΣΗ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΤΗΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ;

Ιωάννης Καπετανγιάννης,
Διευθυντής Δασών Ν. Καβάλας

Τα ακίνητα του Ελληνικού Δημοσίου διακρίνονται σε αυτά, που ανήκουν στη δημόσια περιουσία του και σε αυτά, που απαρτίζουν την ιδιωτική περιουσία του[1].

α. Δημόσια περιουσία

Η δημόσια περιουσία ή δημόσια κτήση του Ελληνικού Δημοσίου περιλαμβάνει τα πράγματα, που υπηρετούν αυτούσια δημόσιους σκοπούς και είναι αμέσως απαραίτητα, για την εκπλήρωση των λειτουργιών του Κράτους[2], όπως πχ. τα ακίνητα, στα οποία στεγάζονται τα υπουργεία και δημόσιες υπηρεσίες, τα στρατόπεδα, κλπ. Επίσης στην έννοια της δημόσιας περιουσίας εμπίπτουν όλα τα, κατ’ άρθρο 966 του ΑΚ[3], εκτός συναλλαγής πράγματα και ειδικότερα τα κοινόχρηστα (άρθρο 967 ΑΚ), με την επισήμανση, ότι εξαιρούνται αυτά, που ο Νόμος ορίζει, ότι ανήκουν σε Δήμο ή Κοινότητα ή σε ιδιώτη (άρθρο 968 ΑΚ)[4]. Κατ΄ άρθρο 967 του ΑΚ κοινόχρηστα ή κοινής χρήσης πράγματα «είναι ιδίως τα  νερά  με  ελεύθερη  και  αέναη ροή, οι δρόμοι, οι πλατείες, οι γιαλοί, τα λιμάνια και οι όρμοι, οι όχθες πλεύσιμων ποταμών, οι μεγάλες λίμνες και οι όχθες τους.» Η λέξη «ιδίως» υποδηλώνει, ότι η απαρίθμηση είναι ενδεικτική και τούτο οδήγησε μέρος της νομολογίας, ιδίως του Αρείου Πάγου, αλλά και της θεωρίας[5], στο συμπέρασμα, ότι τα δάση και οι δασικές εκτάσεις ανήκουν στη δημόσια περιουσία, εξομοιώνοντάς τα, από άποψη ιδιοκτησιακού καθεστώτος, με τον αιγιαλό, τους λιμένες, τους ποταμούς κλπ.

Ο χαρακτηρισμός ενός ακινήτου, ως «εκτός συναλλαγής» συνεπάγεται αφενός, το ότι δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο οποιασδήποτε συναλλαγής ιδιωτικού δικαίου (πχ. πώληση, επιβάρυνση με υποθήκη, κατάσχεση κλπ) και αφετέρου, ότι είναι ανεπίδεκτο χρησικτησίας (άρθρο 1054 ΑΚ). Κατά συνέπεια ουδείς τρίτος μπορεί να αποκτήσει την κυριότητα ή νομή σε ακίνητο, το οποίο ανήκει στη δημόσια περιουσία του Ελληνικού Δημοσίου. Κατ΄ άρθρο 970 του ΑΚ[6], όμως, είναι δυνατή η παραχώρηση, με πράξη της Αρχής, ιδιαιτέρων δικαιωμάτων (προφανώς ενοχικών) σε τρίτους με αντάλλαγμα, εφόσον όμως δεν αναιρείται η κοινή χρήση. Τέλος, η κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου επί ακινήτων της δημόσιας περιουσίας του χαρακτηρίζεται ως ιδιότυπη (sui generis), η οποία ανάγεται στη σφαίρα της δημόσιας εξουσίας και διέπεται προεχόντως από τους περιοριστικούς, της οικονομικής ελευθερίας, κανόνες του Διοικητικού Δικαίου[7].

β. Ιδιωτική περιουσία

Η ιδιωτική περιουσία του Ελληνικού Δημοσίου αποτελείται από τα πράγματα και λοιπά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία συμβάλλουν στην εκπλήρωση δημοσίων σκοπών, όχι αυτούσια και άμεσα, αλλά έμμεσα με τις προσόδους και την αξία τους[8]. Η ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου, αν και υπόκειται σε ιδιαίτερους κανόνες διαχείρισης[9], εντούτοις, δεν διαφέρει από την περιουσία οποιουδήποτε ιδιώτη, με εξαίρεση, ότι μετά την 12-9-1915 η ακίνητη περιουσία του είναι ανεπίδεκτη χρησικτησίας[10].

Στην ιδιωτική περιουσία του Κράτους ανήκουν μεταξύ των άλλων, οι «εθνικές γαίες», όπως ονομάστηκαν από τις Επαναστατικές Συνελεύσεις των Ελλήνων, κατά τον απελευθερωτικό αγώνα, στις οποίες συγκαταλέγονταν όλες οι εδαφικές εκτάσεις, που περιήλθαν στο Ελληνικό Δημόσιο, ως διάδοχο του Οθωμανικού, με το δικαίωμα του πολέμου[11].

Αργότερα, οι εθνικές γαίες χαρακτηρίστηκαν, ως δημόσια κτήματαμε πρώτη αναφορά στο ν. 21-6/10-7-1837 «περί διακρίσεως κτημάτων» (ΦΕΚ τ. Α΄ 25/10-7-1837), ακολούθως στο ΠΔ της 11/12-11-1929 «περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων» (ΦΕΚ τ. Α΄ 399/12-11-1929) και μετέπειτα στον ΑΝ. 1539/1938 «περί προστασίας των δημοσίων κτημάτων» (ΦΕΚ τ. Α΄ 488/29-12-1938), χωρίς, όμως, να δίνεται σαφής ορισμός της έννοιας αυτών και χωρίς ο παλαιότερος νομοθέτης να διακρίνει μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας του Δημοσίου, επιφυλάσσοντας, για όλα τα ακίνητα του Δημοσίου την ίδια νομοθετική προστασία.

Ο σύγχρονος, όμως, μνημονιακός νομοθέτης και συγκεκριμένα στο ν. 3986/2011 (ΦΕΚ τ. Α΄ 152/01-07-2011), υπό τον τίτλο «Επείγοντα Μέτρα Εφαρμογής Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2012-2015», με το άρθρο 1, (όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 7 του ν. 4038/2012), συστάθηκε το «ΤΑΜΕΙΟ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε.», υπό τη μορφή  ανώνυμης εταιρείας και αποκλειστικό σκοπό την αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων της ιδιωτικής περιουσίας του Δημοσίου, καθώς και περιουσιακών στοιχείων Ν.Π.Δ.Δ. ή των δημοσίων επιχειρήσεων, των οποίων το μετοχικό κεφάλαιο ανήκει εξ ολοκλήρου, άμεσα ή έμμεσα, στο Δημόσιο ή σε Ν.Π.Δ.Δ. και δίνει σαφή ορισμό της έννοιας «Δημόσια κτήματα». Συγκεκριμένα στο άρθρο 18 παρ. 4 του νόμου αυτού (όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 12β του άρθρου 3 του ν. 4092/2012) ορίζεται ότι «Δημόσια Κτήματα είναι τα ακίνητα οποιασδήποτε φύσης που ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο, σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, σε εταιρίες και δημόσιες επιχειρήσεις, των οποίων το μετοχικό κεφάλαιο ανήκει εξ ολοκλήρου, άμεσα ή έμμεσα, στο Δημόσιο ή σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, σε δημόσιους οργανισμούς με μορφή νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου ή και σε εταιρίες που αποκτούν τα ακίνητα των παραπάνω φορέων με σκοπό την εκμετάλλευσή τους.». Επιπλέον, στο άρθρο 10 παρ. 1 εδ. β του ιδίου νόμου, ως δημόσια ακίνητα, στα οποία, κατά το νόμο, θα αποδοθεί «βιώσιμη επενδυτική ταυτότητα με σκοπό την αξιοποίησή τους, που συνιστά λόγο εντόνου δημοσίου συμφέροντος», νοούνται τα ακίνητα, που ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου ή Ν.Π.Δ.Δ. ή Ο.Τ.Α. ή σε εταιρεία, της οποίας το μετοχικό κεφάλαιο ανήκει εξ ολοκλήρου, άμεσα ή έμμεσα, στο Δημόσιο ή σε Ν.Π.Δ.Δ. ή σε Ο.Τ.Α. Εντούτοις, με το άρθρο 11 παρ. 2 του ιδίου νόμου, εξαιρούνται της ως άνω αξιοποίησης, τα δημόσια ακίνητα, τα οποία εμπίπτουν στο σύνολό τους σε οικότοπους προτεραιότητας, σε περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης και προστασίας της φύσης, που καθορίζονται, κατά τις διατάξεις των άρθρων 19 παράγραφοι 1 και 2[12]  και 21[13] του ν. 1650/1986 «Για την προστασία του περιβάλλοντος» (ΦΕΚ τ. Α` 160/16-10-1986), όπως ισχύει, σε πυρήνες εθνικών δρυμών, σε διατηρητέα μνημεία της φύσης, σε εθνικά πάρκα και σε υγρότοπους διεθνούς σημασίας. Επομένως, με τις διατάξεις του ν. 3986/2011 νομοθετήθηκε η διαφαινόμενη την τελευταία δεκαετία, λόγω της οικονομικής κρίσης, τάση συσταλτικής ερμηνείας του όρου «δημόσια περιουσία» με αντίστοιχη διασταλτική της «ιδιωτικής περιουσίας» του Ελληνικού Δημοσίου, στην οποία εμπίπτουν τα δημόσια κτήματα, ώστε να διευρυνθεί ο αριθμός των υπαγομένων, στην τελευταία, ακινήτων και κατά συνέπεια, το Ελληνικό Δημόσιο να μπορέσει να τα εκμεταλλευθεί, με προσφορότερο τρόπο, μέσω του ΤΑΙΠΕΔ.

Υπό αυτό το πρίσμα εκδόθηκε η 4883/2014 απόφαση του Δ΄ Τμήματος[14] του Συμβουλίου της Επικρατείας[15], που δέχθηκε δριμεία κριτική[16], η οποία έκρινε, ότι «Τα δάση και οι δασικές εκτάσεις, που ανήκουν στο Δημόσιο, καθώς και αυτά, που ανήκουν σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή σε δημόσιες επιχειρήσεις τελούν, [όπως άλλωστε και τα δάση και οι δασικές εκτάσεις που ανήκουν σε ιδιώτες], σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 1 του Συντάγματος και τον εκτελεστικό του νόμο 998/1979 (Α΄289), σε ιδιαίτερο νομικό καθεστώς προστασίας, το οποίο αποσκοπεί στη διασφάλιση της διατήρησης, κατ’ αρχήν, της δασικής μορφής τους, δεν έχουν, όμως, σύμφωνα με το Σύνταγμα και την κοινή νομοθεσία, τον χαρακτήρα κοινοχρήστων πραγμάτων, αλλά αποτελούν, εφ’ όσον ανήκουν κατά κυριότητα στο Δημόσιο ή σε ν.π.δ.δ., στοιχεία της ιδιωτικής τους περιουσίας (βλ. ΑΕΔ 85/1991), δυνάμενα, ως εκ τούτου, να μεταβιβασθούν, με όλους τους περιορισμούς και τα βάρη που συνεπάγεται για την ιδιοκτησία τους η εφαρμογή των διατάξεων του Συντάγματος και της κοινής νομοθεσίας περί προστασίας των δασών.»

Αξίζει να επισημανθεί, ότι επί του ζητήματος αυτού, δηλαδή αν τα δημόσια δάση ανήκουν στη δημόσια ή ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου, σημειώνεται σοβαρή διαφωνία, τόσο στη θεωρία, όσο και μεταξύ της νομολογίας του Αρείου Πάγου[17] και της προαναφερόμενης απόφασης του ΣτΕ. Στις εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις, βαρύνουσα είναι αυτή, που ευθυγραμμίζεται με τον κοινόχρηστο χαρακτήρα του δάσους, που το θέτει, εκ των πραγμάτων, στον αποκλεισμό του, από το να καταστεί αντικείμενο ιδιωτικών συναλλαγών και οικονομικής εκμετάλλευσης, πέραν των επιτρεπομένων, κατά τις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. Θεμέλιος λίθος αποτελεί η ιδιότητα του δάσους, ως δημόσιου αγαθού υψίστης σημασίας, με ζωτικές, οικολογικές και βιοτικές προεκτάσεις, που είναι ασύμβατη με τους κανόνες ιδιωτικού δικαίου, που διέπουν τα δημόσια κτήματα και ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου, τα οποία δεν είναι ούτε αναπαλλοτρίωτα ούτε ακατάσχετα.

[1]  Γνωμοδ Ολ. ΝΣΚ 348/2004 δημ. σε ΤΝΠ Νόμος.

[2]  Απόστολος Γεωργιάδης, Εμπράγματο Δίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα, 1991, σελ. 128.

[3]  «Τα εκτός συναλλαγής πράγματα είναι τα κοινά σε όλους, τα κοινόχρηστα και τα προορισμένα για την εξυπηρέτηση δημοσίων, ιδιωτικών, κοινοτικών ή θρησκευτικών σκοπών.»

Ως κοινά σε όλους θεωρούνται ο ατμοσφαιρικός αέρας στην ελεύθερη κατάστασή του και η ανοιχτή θάλασσα, τα οποία όμως, δεν είναι πράγματα κατ΄ άρθρο 947 ΑΚ, υπό την έννοια, ότι δεν είναι δεκτικά εξουσίασης, τα δε κυριαρχικά δικαιώματα του Κράτους στον εναέριο χώρο και στην αιγιαλίτιδα ζώνη δεν είναι εμπράγματα δικαιώματα, αλλά δικαιώματα που πηγάζουν από το δημόσιο δίκαιο (κρατική κυριαρχία).

[4]  «Τα κοινόχρηστα πράγματα, εφόσον δεν ανήκουν σε δήμο ή κοινότητα, ή ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, ανήκουν στο δημόσιο.».

[5]  Δημήτριος Παπαστερίου, Δασικό Δίκαιο και Εθνικό Κτηματολόγιο, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2017, σελ. 1171 – 1173

[6]  «Τα Κοινόχρηστα πράγματα μπορούν να αποκτηθούν με παραχώρηση της αρχής κατά τους όρους του νόμου ιδιαίτερα ιδιωτικά δικαιώματα εφόσον με τα δικαιώματα αυτά εξυπηρετείται ή δεν αναιρείται η  κοινή  χρήση.».

[7]  Αργυρίου Δ., Βέλλας Π., Γεωργιάδου Μ., Δουβίτσας Π., Καραντάνα Αν., Το δίκαιο των ακινήτων, Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, 2012 τόμος 6ος  σελ. 165 – 166.

[8]  Απ. Γεωργιάδης οπ.

[9]  Πχ. Ν. 1539/1938 «περί προστασίας των δημοσίων κτημάτων».

[10]  Με το Ν. ΔΞΗ (4048)/1912 «περί αναστολής παραγραφών, προθεσμιών και δικαστικών εν γένει πράξεων εν καιρώ επιστρατείας και τα σε εκτέλεση του Νόμου αυτού, αλλεπάλληλα διατάγματα «περί δικαιοστασίου», ακολούθως με το  άρθρο 21 του ΝΔ της 22-4/16-5-1926 «περί διοικητικής αποβολής από των κτημάτων της Αεροπορικής Αμύνης, περί απαγορεύσεως λήψεως προσωρινών μέτρων κατά του Δημοσίου και της Αεροπορικής Αμύνης κλπ..» και τέλος το άρθρο 4 του ΑΝ 1539/1938  «περί προστασίας των δημοσίων κτημάτων», που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 53 του ΕισΝΑΚ.

[11]  Αικατερίνη Τσακίρη, Εμπράγματες διαφορές επί ακινήτων μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και Ιδιωτών, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2017, σελ. 23.

[12]  Άρθρο 19. Κριτήρια χαρακτηρισμού και αρχές προστασίας. «Για την εφαρμογή του παρόντος νόμου: 1. Ως περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης (Strict nature reserves) χαρακτηρίζονται εκτάσεις με εξαιρετικά ευαίσθητα οικοσυστήματα, ενδιαιτήματα σπάνιων ή απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών της αυτοφυούς χλωρίδας ή άγριας πανίδας ή εκτάσεις που έχουν σημαίνουσα θέση στον κύκλο ζωής σπάνιων ή απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών της άγριας πανίδας. Οι περιοχές αυτές υπόκεινται σε αυστηρή φύλαξη από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Στις περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης απαγορεύεται κάθε δραστηριότητα. Κατ` εξαίρεση, μπορεί να επιτρέπονται, σύμφωνα με τις ειδικότερες ρυθμίσεις του οικείου σχεδίου διαχείρισης, η διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών εφόσον εξασφαλίζεται υψηλός βαθμός προστασίας, όπως και η εκτέλεση εργασιών που κρίνονται απολύτως αναγκαίες για τη μη αλλοίωση εκείνων των χαρακτηριστικών που διασφαλίζουν τη διατήρηση των προστατευτέων αντικειμένων, ειδών ή οικοτόπων 2. Ως περιοχές προστασίας της φύσης (Nature reserves) χαρακτηρίζονται εκτάσεις μεγάλης οικολογικής ή βιολογικής αξίας. Στις περιοχές αυτές προστατεύεται το φυσικό περιβάλλον από κάθε δραστηριότητα ή επέμβαση που μπορεί να μεταβάλει ή να αλλοιώσει τη φυσική κατάσταση, σύνθεση ή εξέλιξη του. Κατ` εξαίρεση, επιτρέπονται, σύμφωνα με τις ειδικότερες ρυθμίσεις του οικείου σχεδίου διαχείρισης, η εκτέλεση εργασιών που κρίνονται αναγκαίες για τη μη αλλοίωση εκείνων των χαρακτηριστικών που διασφαλίζουν τη διατήρηση των προστατευτέων αντικειμένων, επιστημονικών ερευνών και η άσκηση ήπιων ασχολιών και δραστηριοτήτων, εφόσον δεν έρχονται σε αντίθεση με τους σκοπούς προστασίας. Οι περιοχές προστασίας της φύσης είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν προστατευόμενες περιοχές της παραγράφου 1».

[13]  Άρθρο 21, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 6 του ν. 3937/2011, ΦΕΚ Α΄ 60/31-3-2011. Χαρακτηρισμός περιοχών, στοιχείων ή συνόλων της φύσης και του τοπίου. «1. α) Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, ύστερα από γνώμη της «Επιτροπής Φύση 2000» και του Γενικού Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, σε εφαρμογή ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης (Ε.Π.Μ.), γίνεται ο χαρακτηρισμός των προστατευόμενων περιοχών 1, 2 και 3.1 του άρθρου 19, καθώς και η οριοθέτηση και ο καθορισμός χρήσεων γης και δραστηριοτήτων μέσα σε αυτές. Η ανάθεση της σύνταξης Ε.Π.Μ. και η τελική έγκριση της πραγματοποιείται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.

[14]Σοφία Παυλάκη, Ζητήματα παραχώρησης δημόσιας δασικής κτήσης στην πρόσφατη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, επιστημονική συμβολή στη σειρά: Εταιρεία Νομικών Βορείου Ελλάδος (ΕΝΟΒΕ), τ. 73, εκδ. Σάκκουλα, ISBN: 987-960-568-560-7, Θεσ/νίκη 2017, δημ. στην ιστοσελίδα https://dasarxeio.com/2017/03/22/43025/ και https://dasarxeio.com/2018/04/02/54853/ «Αξιοσημείωτο είναι, ότι η απόφαση εξεδόθη, όχι από το κατ΄ εξοχήν αρμόδιο, για θέματα δασών και φυσικού περιβάλλοντος, Ε΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, αλλά από το Δ΄ Τμήμα του, το οποίο προκειμένου να εγκρίνει την ένδικη παραχώρηση, απεφάνθη παρεμπιπτόντως, για ζητήματα κεφαλαιώδους σημασίας, όπως ο νομικός χαρακτήρας των δημοσίων δασών, η μορφή της δημόσιας δασικής κτήσης και οι εξουσίες που απορρέουν από την ιδιοκτησία του Δημοσίου στα δάση του».

[15]  Δημοσίευση στην ΤΝΠ Νόμος, βλ. και Απόστολος Αρβανίτης, Κτηματολόγιο 2020, Εκδόσεις Ζήτη, 2014, σελ. 314, που δέχεται, ότι τα δάση συγκαταλέγονται στην ιδιωτική περιουσία του Κράτους.

[16]  Δ. Παπαστερίου, ό.π., σελ. 1176 – 1181.

[17]  ΑΠ. 148/2016, 303/2015, 384/2014, 498/2014, 1524/2012, 2192/2013, 957/2015, 929/2015, 227/2015, 785/2012, όλες δημοσ. στην ΤΝΠ Νόμος.

Για τις αντιπυρικές ζώνες οικισμών εντός ή πλησίον δασών (Άρθρο της κ. Σοφίας Παυλάκη στο “Δασαρχείο”.

Αναφορικά με την πρωτοβουλία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας*, που ανακοινώθηκε, για τη διάθεση πόρων ύψους 30 εκατ. ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών πλάτους 10 μ., περιμετρικά οικισμών, εντός ή πλησίον δασών και δασικών εκτάσεων, τίθενται τα ακόλουθα ερωτήματα:

1. Με βάση ποιο νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο εξουσιοδοτούνται οι δημοτικές αρχές να επεμβαίνουν για υλοτομίες σε εκτός σχεδίου περιοχές δασικού χαρακτήρα (είτε σε επαφή με το σχέδιο πόλεως είτε μέσα σε δάση) όπου, εκ του νόμου, έχει αποκλειστική δικαιοδοσία και αρμοδιότητα η δασική υπηρεσία και όχι ο οικείος ΟΤΑ;

2. Σε ποιους κανόνες της επιστήμης της δασολογίας και της δασοπονικής πρακτικής στηρίζεται η απολύτως αυθαίρετη πρωτοβουλία του υπουργού, αφού υλοτομίες σε δάση και δασικές εκτάσεις γίνονται, κατά την κείμενη νομοθεσία, μόνον από τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες και με το προσωπικό τους, με την ειδική διαδικασία που προβλέπει η δασική νομοθεσία, κατόπιν ειδικής επιστημονικής μελέτης, σύμφωνα με τις αρχές της δασικής διαχείρισης και με αυστηρά επιστημονικά κριτήρια και τεχνικές προδιαγραφές;

3. Με ποια κριτήρια διατίθενται σε αυτοδιοικητικές αρχές υπέρογκοι χρηματικοί πόροι του Πράσινου Ταμείου που έχουν προκύψει αποκλειστικά από τη συνεισφορά και τις δράσεις των δασικών υπηρεσιών της χώρας και, μάλιστα, για την εκτέλεση έργων κατ’ εξοχήν της αρμοδιότητας της δασικής υπηρεσίας, όπως οι υλοτομίες και οι αντιπυρικές ζώνες σε δάση;

4. Λαμβανομένου υπόψη ότι ο εκάστοτε υπουργός είναι υπεύθυνος (έχοντας και υποχρέωση να λογοδοτεί γι’ αυτό), μεταξύ άλλων, και για την ορθολογική και συμφέρουσα -για το χαρτοφυλάκιό του και για το υπουργείο του- διαχείριση και κατανομή των κρατικών πόρων και κονδυλίων που του χορηγούνται για την προσήκουσα, αποτελεσματική και σύμφωνη με το Σύνταγμα και τον νόμο εκτέλεση του έργου του, με ποια κριτήρια διαθέτει ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας τεράστιους πόρους του δικού του Υπουργείου, από προγράμματα προστασίας των δασών, σε υπηρεσίες και φορείς άλλου υπουργείου (Εσωτερικών) -που δεν έχει καν στους λειτουργικούς του σκοπούς την προστασία του δάσους- διατάσσοντας, μάλιστα, τις δικές του δασικές υπηρεσίες να εγκρίνουν τις σχετικές αναθέσεις «κατά απόλυτη προτεραιότητα» και ουσιαστικά «ακυρώνοντάς» τες;

5. Ποια δικαιολογία υπάρχει για το γεγονός ότι ο αρμόδιος υπουργός αγνοεί προκλητικά από την εξαγγελθείσα «πρωτοβουλία» του τον αγώνα που δίνεται για την αποτροπή της εξάπλωσης του μεταχρωματικού έλκους στα πλατανοδάση της πατρίδας μας, λαμβανομένου υπόψη ότι ειδικά για την κοπή πλατάνων ή την εκτέλεση έργων και εργασιών πλησίον αυτών, στο σύνολο της Επικράτειας, ισχύει αυστηρή διαδικασία (ΦΕΚ Β’ 2842/27.4.2024) και έχει αποκλειστική αρμοδιότητα η Δασική υπηρεσία;

6. Συνειδητοποιεί άραγε ο υπουργός ότι μιλώντας για «οικισμούς εντός δασών» ουσιαστικά αναφέρεται σε οικισμούς αυθαιρέτων(!) τους οποίους όχι μόνον ανέχεται και «προστατεύει» σε βάρος του δάσους, χωρίς να ενεργοποιεί, όπως οφείλει, την κείμενη νομοθεσία για την κατεδάφισή τους, αλλά προχωράει και σε ακόμα περισσότερο επαχθείς για το δάσος ενέργειες με την αθρόα υλοτόμηση γύρω από αυτούς, ενοχοποιώντας για την όποια καταστροφή τα δέντρα(!) που βρίσκονται στον απολύτως φυσικό χώρο τους και όχι τους αυθαιρετούχους – ευνοούμενούς του που οικοδόμησαν μέσα στο δάσος;

Αξιοσημείωτο είναι ακόμη ότι με 10 μέτρα αντιπυρικές ζώνες, επιπλέον αυτών που έχουν ήδη διανοιχθεί ευρύτατα τα τελευταία χρόνια, τα δάση, επί της ουσίας, αποψιλώνονται και εκχερσώνονται και επίσημα πλέον, χάνοντας δραματικά την αναγκαία πυκνότητα και συνέχεια της βλάστησής τους που επιτρέπει στη συνταγματικά κατοχυρωμένη δασοβιοκοινότητά τους να αναπτύσσεται βιώσιμα, με όλα όσα αυτό συνεπάγεται για το μέλλον των δασών σε αυτή τη χώρα.

Αν στο μέτρο αυτό προσθέσουμε και τους αθρόους καθαρισμούς της βιομάζας του πολύτιμου υποφόφου των δασών που, με τον τρόπο που συντελούνται από τα σχετικά προγράμματα (antinero) καθ’ όλο το έτος, καταστρέφουν τη ζωή και την ισορροπία του δασικού οικοσυστήματος με όλη του τη βιοποικιλότητα και ματαιώνουν τη δημιουργία και ανάπτυξη του νέου δάσους, τότε πραγματικά καθίσταται βέβαιο ότι, σε λίγα χρόνια, δεν θα έχει απομείνει δάσος οπουδήποτε στην Ελλάδα και πως και το νέο μέτρο της δημιουργίας αντιπυρικών ζωνών περιμετρικά των οικισμών, εντός ή πλησίον δασών, επιβάλλεται προσχηματικά και μόνον για την προστασία από τις πυρκαγιές, ενώ βασικός του στόχος είναι η εξασφάλιση μιας ακόμα πηγής εμπορεύσιμης δασικής βιομάζας για εργολάβους και ξυλεμπόρους…

Και όλα αυτά κατ’ επίκληση της αντιμετώπισης καταστροφών που γεννάει η κλιματική κρίση, για την ανάσχεση της οποίας, ωστόσο, ο ίδιος ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 841/2018 έθεσε ως κύριο μοχλό τη βιώσιμη διαχείριση των υφισταμένων δασών και τη δημιουργία νέων, αφού τα δάση συνιστούν βασική πηγή οξυγόνου, ρυθμιστή του κλίματος και κύριο παράγοντα απορρόφησης των αερίων του θερμοκηπίου, ενώ με το ριζικό τους σύστημα προστατεύουν πόλεις, οικισμούς, εγκαταστάσεις και καλλιέργειες από τα πλημμυρικά φαινόμενα και τις κατολισθήσεις. 

Πέραν αυτών, το μέτρο επιβάλλεται (όπως όλα τα μέτρα που σχετίζονται με τον Κανονισμό πυροπροστασίας ακινήτων) αδιακρίτως και οριζόντια, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη κριτήρια που αφορούν το ιδιαίτερο είδος και τη μορφολογία του δάσους περιμετρικά του οικισμού για το οποίο πρόκειται. Θα εφαρμοστεί επομένως το μέτρο με τον ίδιο τρόπο και ένταση, είτε πρόκειται π.χ. για ένα δάσος χαλεπίου πεύκης είτε για δρυοδάσος ή για αισθητικό δάσος που προστατεύεται αυστηρά είτε για τα πολύτιμα καστανοδάση π.χ. του Πηλίου που βρίσκονται σε επαφή με τους παραδοσιακούς οικισμούς του ή για δάση κηρυγμένα ως μνημεία ή για ένα δάσος ενταγμένο σε οικότοπο ή ΚΑΖ όπου υπάρχει υποχρέωση προστασίας της βιοποικιλότητας και της άγριας ζωής και απαγορεύονται οι αποψιλωτικές επεμβάσεις; Ερωτήματα με τα οποία το αρμόδιο υπουργείο δεν ασχολήθηκε καν, που όμως από την απάντησή τους εξαρτάται η υπόσταση, η οικολογική ισορροπία και η βιωσιμότητα των δασών μας σε επίπεδο επικράτειας…

Αυτά ως ένας πρώτος προβληματισμός ενόψει των καινούργιων δεινών που ανακοινώθηκαν για τα δάση μας ακριβώς από εκείνον που είναι κατ’ εξοχήν υπεύθυνος να εγγυάται τη βιώσιμη διαχειρισή τους και να τα προστατεύει. Και… «ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω…».

 

(* https://ypen.gov.gr/30-ekat-evro-apo-to-prasino-tameio-me-protovoulia-th-skylakaki-gia-proliptika-metra-pyroprostasias/)

Δασικές πυρκαγιές: Ανάγκη για μεταρρυθμίσεις και αλλαγές στη νομοθεσία

Δυστυχώς για μια ακόμα χρονιά οι πυρκαγιές υπαίθρου που εκδηλώθηκαν στην Αττική, (περιοχή με μεγάλη πληθυσμιακή και οικιστική συγκρότηση), αλλά και το νησί της Ρόδου  θα απασχολήσουν με αρνητικό τρόπο την ελληνική κοινωνία η οποία απαιτεί να πάρει απαντήσεις για τα αίτια των πυρκαγιών και την αναποτελεσματικότητα (εκ του αποτελέσματος) του κρατικού μηχανισμού.

Αναγνωρίζουμε όλοι (ειδικοί και μη) τις δυσκολίες αντιμετώπισης αυτών των ειδικών περιστατικών τα οποία δεν εξελίσσονται αμιγώς μέσα στα δάση αλλά επεκτείνονται σε όμορες αγροτικές περιοχές ακόμα και μέσα στον αστικό ιστό, σε οικόπεδα ή χώρους πρασίνου, καταστρέφοντας περιουσίες και θέτοντας σε κίνδυνο τις ζωές πολιτών.

Αναφερόμενοι στα αίτια για την επέκταση των πυρκαγιών  αυτών που εκδηλώθηκαν σε περιοχές μίξης κατοικιών, αγροτικών και δασικών εκτάσεων, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τις δυσκολίες διαχείρισης τους και την πίεση που ασκείται σε άμεσο χρόνο αντίδρασης, δεδομένου ότι κινδυνεύουν ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.

Επίσης δεν μπορούμε  να παραβλέψουμε τις ακραίες καιρικές συνθήκες και ιδίως τις υψηλές θερμοκρασίες και τη μεγάλη ένταση ανέμων, που επικρατούσαν αλλά και την κατάσταση των ακαθάριστων αγροτικών εκτάσεων και των οικοπεδικών χώρων που συνέβαλαν στην μετάδοση της πυρκαγιάς μέσα στους οικισμούς και  κατέστησαν πολύ δύσκολο το έργο των δυνάμεων δασοπυρόσβεσης

Είναι βέβαιο ότι θα πρέπει να δοθούν επαρκείς εξηγήσεις σε επίπεδο προανακριτικό για τα αίτια των πυρκαγιών, αυτή την ιδιαίτερα δύσκολη καιρική συγκυρία.

Από την άλλη πλευρά αντιλαμβανόμαστε  σαν ειδικοί επιστήμονες, τις αδυναμίες του επιχειρησιακού δόγματος που εφαρμόζεται σήμερα το οποίο με τον τρόπο που καθορίζει τις προτεραιότητες πυρόσβεσης  αποδείχτηκε για μια ακόμη χρονιά ανεπαρκές.

 

Για εμάς είναι βέβαιο ότι η προτεραιότητα διαχείρισης πυρκαγιών σε   περιοχές μίξης κατοικιών με αγροτικές και δασικές εκτάσεις και η αναφορά στο αυτονόητο δόγμα προστασίας της ανθρώπινης ζωής και των περιουσιών των πολιτών αποτελεί ουσιαστικά εντολή επιχειρησιακής ιεράρχησης που θέτει τα δάση στην τελευταία βαθμίδα προτεραιότητας.

 

Μήπως όμως με τον τρόπο αυτό αφήνονται στην τύχη τους τα δάση ?

Μήπως θα έπρεπε να δούμε σαν πολιτεία το ρόλο της δασικής υπηρεσίας στη διαχείριση των πυρκαγιών στα δάση (δηλαδή στο αντικείμενο της) αλλά και τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να γίνει αυτό  ? 

Μήπως θα έπρεπε το Π.Σ να ασχολείται απερίσπαστα και σίγουρα πιο αποτελεσματικά μόνο με τις πυρκαγιές που απειλούν οικισμούς και σπίτια ?   

 

Τονίζουμε ότι ο ν. 2612/1998 κρατά δέσμια τη Δασική Υπηρεσία σε ένα υποβαθμισμένο και ανενεργό ρόλο, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή ακόμα και στο αντικείμενο της πρόληψης των δασικών πυρκαγιών, για την οποία είναι υπεύθυνη «στα χαρτιά».

Για τους παραπάνω λόγους και επειδή οι πυρκαγιές υπαίθρου αφορούν ένα σύνολο χρήσεων γης που συνδέονται λειτουργικά η μια με την άλλη και φτάνουν από τα παραγωγικά διαχειριζόμενα δάση και τις προστατευόμενες περιοχές μέχρι τις υποβαθμισμένες δασικές ή χέρσες εκτάσεις, τις αγροτικές καλλιέργειες και τον αστικό ιστό (οικισμοί, εκτός σχεδίου δόμηση κλπ), αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών θα πρέπει να τις «συγκρατήσουμε» επιχειρησιακά μέσα στα δάση, μακριά από τις πόλεις και τους οικισμούς και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με την εμπλοκή της δασικής υπηρεσίας, η οποία θα αναλάβει το έργο αυτό αποκλειστικά στο χώρο ευθύνης της, με δικά της μέσα και προσωπικό.

Άρθρο για δασικές πυρκαγιές και οργάνωση πρόληψης

Ξεκίνησαν σε διυπουργικό επίπεδο οι διεργασίες για την προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού ενόψει της νέας αντιπυρικής περιόδου. Προφανώς στόχος των αρμόδιων Υπουργών και των εμπλεκόμενων Υπηρεσιών είναι να μην επαναληφθούν τα τραγικά συμβάντα του παρελθόντος και οι τεράστιες σε έκταση ζημιές, στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον των προηγούμενων ετών.

 

Από την πλευρά των δασολόγων οφείλουμε να επισημάνουμε τα στρατηγικά και επιχειρησιακά λάθη των προηγούμενων ετών που οδήγησαν στην απώλεια εκατομμυρίων στρεμμάτων δασών και την ανάγκη για αλλαγές που πρέπει να γίνουν στον τομέα της προστασίας των δασών από τις πυρκαγιές. Τονίζουμε την ανάγκη να αλλάξει θεσμικά ο ρόλος των δασικών υπηρεσιών  στις οποίες πρέπει να διατεθούν ανθρώπινοι πόροι και μέσα για να συμμετάσχουν ισότιμα στους σχεδιασμούς πολιτικής προστασίας στο χώρο ευθύνης τους. Τονίζουμε ότι μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει καμιά πρόσληψη επιστημονικού προσωπικού στις Δασικές Υπηρεσίες, ενώ και οι διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι και τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους μάλλον υποτυπωδώς μπορούν να υποστηρίξουν δραστηριότητες δασοπυρόσβεσης (πρόληψης και καταστολής) και συνεπώς το έργο των δασικών Υπηρεσιών περιορίζεται στην παροχή υπηρεσιών συμβουλευτικού χαρακτήρα κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων δασοπυρόσβεσης. 

 

Σε επίπεδο πρόληψης (καθαρισμοί δασών, αντιπυρικές ζώνες, οδικό δίκτυο, κλπ) που επικεντρώνεται η αρμοδιότητα της δασικής υπηρεσίας υπάρχει ο «από μηχανής θεός» του ΤΑΙΠΕΔ που αναθέτει με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης τα τρία τελευταία χρόνια σε εργολάβους που επιλέγει τα έργα πρόληψης, που στη συνέχεια παραλαμβάνονται από τις Δασικές Υπηρεσίες. Ελπίζουμε πώς ο προγραμματισμός των έργων, ο έλεγχος της καλής εκτέλεσής τους και η έγκαιρη παραλαβή τους, μπορεί να γίνει σωστά από τις αποδεκατισμένες δασικές υπηρεσίες, ώστε να ολοκληρωθούν οι καθαρισμοί, να απομακρυνθούν τα υπολείμματα και να εξασφαλιστεί η βατότητα του οδικού δικτύου πριν την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου.

 

Μην ξεχνάμε ότι και τα δύο προηγούμενα έτη είχαν προηγηθεί ανάλογες παρεμβάσεις σε επίπεδο πρόληψης και είχαν εκτελεστεί έργα, που δυστυχώς, δεν βοήθησαν στην μείωση των ζημιών από τις πυρκαγιές. Θυμίζουμε τις περιπτώσεις της Π.Ε Έβρου, της Ρόδου, της Αττικής και της Βοιωτίας, περιοχών δηλαδή που ενώ είχαν προηγηθεί «έργα αντίστοιχης λογικής», δυστυχώς,   οι ζημιές στα δάση εξαιτίς των πυρκαγιών ήταν τεράστιες.

 

Οι Δασολόγοι επιμένουμε. Τα λάθη του παρελθόντος δε διορθώνονται με ευχές καλής συνεργασίας και δηλώσεις μεταξύ των αρμοδίων . Απαιτείται να αλλάξει το νομικό πλαίσιο για την πρόληψη (ν.2612/1998) που αποτελεί «αρμοδιότητα» της δασικής υπηρεσίας. Να γίνουν άμεσα οι προσλήψεις δασολόγων σε αυτή (που αναμένονται πέντε έτη) και να εξασφαλιστεί η σταθερή χρηματοδότηση της, ώστε να διασυνδεθεί η υπηρεσία αυτή με το σύνολο των αρμοδιοτήτων που ασκεί μέσα στα δάση. Μην ξεχνάμε ότι τα δάση στην χώρα μας είναι στην πλειονότητά τους δημόσια και η  δασοπροστασία είναι έννοια που συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση των δασών και την ανάπτυξη των δασικών πόρων και αυτό δεν γίνεται εποχιακά αλλά στη διάρκεια του έτους από μια  σύγχρονη και αποτελεσματική δημόσια αρχή.

 

Νίκος Μπόκαρης

Πρόεδρος Δ.Σ Π.Ε.Δ.Δ.Υ- Μέλος Δ.Σ ΓΕΩΤ.Ε.Ε

 

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ-ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΔΗΛΩΣΗ
Σχετικά με τις θέσεις του Υπουργού ΠΕΚΑ κ. Λιβεριάτου στο ζήτημα της σύνταξης των δασικών χαρτών:

Στις αλλοπρόσαλλες προσεγγίσεις που έχουν γίνει σε βάρος του δασικού οικοσυστήματος της χώρας μας τα τελευταία 2 χρόνια από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΚΑ ήρθε να προστεθεί και η χθεσινή του κ. Λιβεριάτου .
Δύο πράγματα μπορούν να συμβαίνουν, είτε δεν γνωρίζει καθόλου το συγκεκριμένο αντικείμενο, είτε δίνει συνειδητά το σύνθημα: « πυρ ομαδόν» κατά των δασών της χώρας μας.
Τα σχέδιά του για την επίσπευση της ολοκλήρωσης του Κτηματολογίου που παρουσίασε στη συνάντηση που είχε με δημοσιογράφους και ιδιαίτερα η άποψή του για τη σύνταξη των δασικών χαρτών όχι μόνο βάζουν ταφόπλακα σε όλες τις εργασίες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα αλλά και επιβραβεύουν εκατοντάδες χιλιάδες καταπατητές δημόσιας δασικής γης.
Κατά τον κ. Υπουργό το γεγονός ότι οι δασικοί χάρτες βασίζονται σε αεροφωτογραφίες του 1945 είναι προβληματικό!!!
Αλήθεια από πού άντλησε αυτή την πληροφορία; Μήπως από την ερμηνεία που έκανε ο ίδιος σε αντίστοιχες αεροφωτογραφίες;
Δε θα ήταν καλύτερο να συμβουλευτεί όλους αυτούς που επί 35 χρόνια τώρα έχουν προχωρήσει σε εκατοντάδες χιλιάδες πράξεις χαρακτηρισμού στηριζόμενοι στους συγκεκριμένους χάρτες;
Είναι άραγε αθώα η συζήτηση που άνοιξε ο ίδιος για τον ορισμό του δάσους λέγοντας ότι «μια γενναία αντιμετώπιση θα ήταν ξεχνάμε τα πάντα και ορίζουμε σήμερα τι είναι δάσος»; Γιατί ξέχασε ότι με την τελευταία συνταγματική παρέμβαση έχει κλείσει οριστικά το ζήτημα;
Για ποιο λόγο ισχυρίζεται ότι αιτία της καθυστέρησης ολοκλήρωσης των εργασιών σύνταξης των δασικών χαρτών είναι δήθεν η πολυπλοκότητα της διαδικασίας που απαιτείται για να κυρωθεί ένας δασικός χάρτης, όταν είναι σ΄ όλους γνωστό ότι οφείλεται στην αδυναμία της Διοίκησης να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που έχουν εντοπιστεί αλλά και στην ανυπαρξία της απαιτούμενης χρηματοδότησης για τη συνέχιση των εργασιών ;
Σχετικά με τις θέσεις του κ. Υπουργού γνωρίζουμε ότι στις μέρες μας τίποτα δεν είναι αθώο και τίποτα τυχαίο .
Εμείς θα υπερασπιστούμε το δασικό οικοσύστημα της χώρας που απειλείται με αφανισμό, όπως κάνουμε συνεχώς μέχρι σήμερα .

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ
ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ

ΔΑΣΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

21 ΜΑΡΤΙΟΥ
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

O Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), καθιέρωσε να γιορτάζεται η 21η Μαρτίου ως παγκόσμια μέρα δασοπονίας. Πιο κατάλληλη μέρα δεν θα μπορούσε να βρεθεί. Είναι η πρώτη μέρα του εαρινού ηλιοστασίου, η αρχή της Άνοιξης, η αφετηρία για νέο κύκλο ελπιδοφόρας ζωής.
Για τους διαχειριστές των δασικών οικοσυστημάτων έχει ιδιαίτερη σημασία η ημέρα αυτή, γιατί σηματοδοτεί τη σχέση του δάσους με την ανθρώπινη ύπαρξη και ευημερία, με την επιστημονική γνώση, την αειφορία και την οικονομία της υπαίθρου.
Είναι γνωστό σε όλους πως το Δάσος όχι μόνο σήμερα αλλά σε όλη την ιστορική διαδρομή, είναι αυτό που κάλυψε βασικές ανάγκες του ανθρώπου αλλά και της οικονομίας, τόσο στην κατεύθυνση της «παραγωγής σε ξύλο» όσο και «βιομηχανικών παραγώγων αυτού» και σήμερα ακόμη προσφέροντας «άυλες αξίες» που συνδέονται με την ποιότητα ζωής και το περιβαλλοντικό ισοζύγιο.
Το δάσος είναι αυτό που καλείται να προστατεύσει το έδαφος από τις διαβρώσεις, να διατηρήσει σταθερό το ισοζύγιο του ύδατος και να καθαρίσει τον αέρα από κάθε είδους μολύνσεις και ρύπους και να προστατέψει τα ανθρώπινα έργα από πλημμυρικά φαινόμενα και κατολισθήσεις.
Το δάσος παραμένει και σήμερα βασικός συντελεστής για τη στήριξη της οικονομίας της ορεινής υπαίθρου και να συγκρατήσει τον ορεινό πληθυσμό στις εστίες του. Η Δασοπονία προσφέρει τη δυνατότητα κάλυψης των οικονομικών και κοινωνικών αναγκών των παραδασόβιων πληθυσμών που το αντιμετώπιζαν και εξακολουθούν να το αντιμετωπίζουν, ως πόρο ζωής, σαν ένα φυσικό πόρο προορισμένο να συμβάλλει στην ευημερία τους, άσχετα αν η έλλειψη σχεδιασμού οδήγησε στη σταδιακή ερήμωση των περιοχών αυτών και στην τροφοδότηση της αστυφιλίας.
Το δάσος καλείται να καλύψει τις επιτακτικές ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου σε αναψυχή. Θεωρούνται μέγιστα τα αισθητικά οφέλη που θα αποκομίσει κάποιος από μια έστω απλή επαφή με το φυσικό περιβάλλον.
Τα παραπάνω χαρακτηριστικά του δάσους, θέτουν σε νέα θεώρηση τη δασοπονία, λαμβανομένων υπόψη των κοινωνικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών συνεπειών από την ορθολογική διαχείριση των δασικών πόρων και επιβάλλουν τη άμεση λήψη μέτρων δασικής πολιτικής σε ένα πιο σύγχρονο και αποτελεσματικό πλαίσιο.
Μιας πολιτικής που θα έχει χαρακτηριστικά το σεβασμό, την αποτελεσματική προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την προστασία της βιοποικιλότητας που φιλοξενούν τα δασικά οικοσυστήματα . Ιδιαίτερα σήμερα μάλιστα, που η κλιματική αλλαγή, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, οι πυρκαγιές, η ερημοποίηση, οι σοβαρές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα από την καταστροφή των δασών και οι οικονομικές συγκυρίες, προκαλούν προβληματισμό στην παγκόσμια κοινότητα, είναι επιτακτική ανάγκη η κοινωνία μας, να στηρίξει αυτή την πολιτική για την προστασία των δασών, για τη συμβολή τους στην περιβαλλοντική σταθερότητα και την ποιότητα ζωής .
Άξονες της πολιτικής αυτής μπορεί να είναι:
• Η αποτελεσματική δασοπολιτική επιτήρηση του Κράτους με καθετοποιημένες, σύγχρονες και αποτελεσματικές Υπηρεσίες .
• Η επανεξέταση του θεσμικού και νομικού πλαισίου για τη δασοπροστασία και η αποτελεσματικότερη οργάνωση αυτής.
• Η εξασφάλιση πόρων για τη δασοπονία και την εκτέλεση δασικών έργων και δραστηριοτήτων.
• Η εκτέλεση προγραμμάτων που θα αφορούν εκτεταμένα αναδασωτικά και ορεινά αντιδιαβρωτικά έργα.
• Ο εκσυγχρονισμός της παραγωγικής διαδικασίας, με αλλαγή του πλαισίου διαχείρισης των δασών.
• Η Ανάδειξη και στήριξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των ορεινών και ημιορεινών περιοχών και η λήψη μέτρων για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας των ειδών, των τοπίων και των μορφών της ορεινής υπαίθρου.
• Η ενίσχυση της καλλιέργειας φιλοδασικής – φιλοπεριβαλλοντικής συνείδησης μέσα από προγράμματα ενημέρωσης και κατάρτισης.
• Η αναβάθμιση του επιπέδου σπουδών στις Σχολές Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος και η διασύνδεση της δασικής έρευνας και της λειτουργίας των δασικών ερευνητικών ιδρυμάτων, με τη δασική πράξη.
Το όφελος από μια τέτοια δασική πολιτική θα είναι πολλαπλό τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον με τη δημιουργία ενός καλύτερου αύριο για εμάς και τα παιδιά μας.
Η ελληνική κοινωνία πρέπει να κατανοήσει πως παρόλο που οι ανάγκες της εξελίσσονται και μεταβάλλονται με την πάροδο των χρόνων και την πρόοδο της τεχνολογίας, εν τούτοις οι ουσιώδεις απαιτήσεις της που είναι απαραίτητες για την αρμονική και υγιή ανάπτυξη της ζωής μας (οξυγόνο, νερό κλπ) εξακολουθούν με τον ίδιο τρόπο και τον ίδιο βαθμό να προσφέρονται από τα δασικά οικοσυστήματα και να είναι στον ίδιο βαθμό αναγκαίες και απαραίτητες για όλους μας.
Ευχή μας να κατανοήσουμε όλοι πως ο ρόλος της φύσης και ιδιαίτερα του δάσους είναι μοναδικός στη διασφάλιση αυτών των συνθηκών και δεν μπορεί να αντικατασταθεί από τεχνητά μέσα, παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί.

ΓΙΑ ΤΟ ΔΑΣΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ
Η Πρόεδρος Ο Γενικός Γραμματέας
Νίκη Μπαξεβάνου Παναγιώτης Πουλιανίδης

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΕΔΔΥ-ΠΑΡΚΟ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΝΗΘΑ

Το Σάββατο 20 Οκτωβρίου στην Πάρνηθα πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια ενός πολύ ιδιαίτερου πάρκου. Ο αυτοδίδακτος γλύπτης Σπύρος Ντασιώτης εμπνευσμένος από το Σανατόριο και τις ιστορίες ανθρώπων που έζησαν εκεί επιζητώντας τη θεραπεία από την επάρατη νόσο της φυματίωσης του γνωστού χτικιού, δημιούργησε το Πάρκο Ψυχών.

Μεταξύ αυτών που νοσηλεύθηκαν εκεί ήταν και ο μεγάλος μας ποιητής Γιάννης Ρίτσος.

Πήρε κορμούς καμένων ελάτων από την πυρκαγιά του 2007 και δημιούργησε 16 γλυπτά που αποτυπώνουν συναισθήματα των ανθρώπων που έζησαν στο Σανατόριο, έως και την παύση της λειτουργίας του.

Τη δημιουργία του Πάρκου υποστήριξαν το Δασαρχείο Πάρνηθας, ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας και ο Σύνδεσμος Πάρνηθας.

Στην τελετή παραβρέθηκαν ο Δήμαρχος Σωτήρης Ντούρος, ο Αντιδήμαρχος Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος και ο Δημοτικός Σύμβουλος και Πρόεδρος του ΣΥΝΠΑ Βασίλης Λαζάρου.

ΔΑΣΑΡΧΕΙΟ-ΝΕΕΣ ΑΥΣΤΗΡΟΤΕΡΕΣ ΠΟΙΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΑΘΡΟΥΛΟΤΟΜΙΑ

Μια ενέργεια που πρέπει να γίνει απο όλες τις Υπηρεσίες …

Δασαρχείο Αριδαίας – Δελτίο Τύπου για την λαθροϋλοτομία

Ψηφίστηκε ο ν. 4138/2013 (ΦΕΚ 72/τ. Α΄/19-3-2013) ο οποίος με τις παρ. 1 και 2 τροποποιεί τις διατάξεις περί παράνομης υλοτομίας και μεταφοράς δασικών προϊόντων.

– Με τον νέο νόμο τιμωρούνται αυστηρότερα οι παραβάσεις λαθροϋλοτομίας και κυρίως όταν η ζημία υπερβαίνει τα 300 ευρώ. Όμοια τιμωρούνται και οι παραβάσεις των Δασικών Αστυνομικών Διατάξεων (υλοτομία εντός αγροκτημάτων, καυσοξύλευση για ατομικές ανάγκες, περισυλλογή υπολειμμάτων υλοτομιών).

– Επίσης κατάσχονται όλα τα μέσα υλοτομίας και μεταφοράς καθώς και το δίπλωμα οδήγησης του μεταφορέα και η άδεια κυκλοφορίας του οχήματος.

– Τέλος εκτός της ποινικής δίωξης των παραβάσεων λαθροϋλοτομίας, επιβάλλεται και διοικητικό πρόστιμο για τα κατασχεθέντα προϊόντα, πενταπλάσιο της τιμής τους, που αναφέρεται στον πίνακα διατίμησης. Περίπου για κάθε τόνο καυσόξυλου οξιάς το πρόστιμο ανέρχεται σε 200 ευρώ.

Καταγγελίες για λαθροϋλοτομίες μπορούν να γίνουν στο συντονιστικό κέντρο του ΥΠΕΚΑ στον αριθμό1591. Επίσης καταγγελίες μπορούν να γίνονται σε όλα τα Δασαρχεία απο τις 07:00 το πρωί μέχρι τις 10:00΄ το βράδυ.
Ο Δασάρχης

 

ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΣΤΑΓΓΙΔΗΣ-ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΠΑΝ.ΚΙΝΗΣΗ ΔΑΣΟΛΟΓΩΝ

Γιατί κ.Μπουζινέκη είναι ανόητοι οι δημόσιοι υπάλληλοι που λένε ότι θέλουν και μπορούν να κάνουν μόνοι τους την αναμόρφωση-επικαιροποίηση των χαρτών αλλά και την ανάρτηση ?? Υπονοείτε ότι είναι «άχρηστοι»?? Ή ότι ακόμα και αν μπορούν να το κάνουν να δηλώσουν ότι είναι πέρα από τις δυνάμεις τους??
Δηλαδή ποια είναι οι δουλειά των δασολόγων των τμημάτων δασικών χαρτογραφήσεων? Το να θέλει κάποιος να βάλει τον κώλο του κάτω και να δουλέψει, γι αυτό που τον προσλάβανε και να τιμήσει τα λεφτά που παίρνει από το κράτος , τώρα «λοιδωρείται» από τους ιδιώτες συνδικαλιστές δασολόγους??
Γατι αν θέλει να δουλέψει κάποιος είναι «πασόκος» και το κάνει για να στηρίξει την κυβέρνηση? Δεν υπάρχει κάτι άλλο? Τόσο έχετε φθαρεί τελοσπάντων??
Και γιατί δεν απαξιώνεται το επάγγελμα όταν η πλειοψηφία των δασολόγων δημοσίων υπαλλήλων δεν έχει την θέληση και τις γνώσεις και δηλώνει ότι αδυνατεί να κάνει το «αυτονόητο»?, αλλά κατά την δήλωσή σας απαξιώνεται από τις σπαστές αναρτήσεις?.
Πως αλλιώς θα αναρτηθούν χάρτες 10 χρονών από το Α΄,Β΄ πιλοτικό αλλά και από τα κανονικά προγράμματα? Περιμένοντας πότε θα συμφωνήσουν όλες οι Διευθύνσεις Δασών ότι μπορούν να το κάνουν? Στις νέες αναθέσεις μπορεί να γίνει αυτό.
Υπάρχει μια σοβαρή διαφορά ανάμεσα στην ανάρτηση των μηχανικών και αυτήν των δασολόγων. Στην πρώτη δεν μεσολαβεί καθόλου ο δημόσιος υπάλληλος. Άρα όποιος δεν τηρεί τις ημερομηνίες κηρύσσεται έκπτωτος. Στον δασικό χάρτη ακόμη και αν τον φτιάξει ο ιδιώτης δασολόγος , θα πρέπει να μεσολαβήσει ο δημόσιος υπάλληλος. Ποια ημερομηνία θα μπορούσε να σταθεί απέναντί του??
Η αναβάθμιση του επαγγέλματος θα γινόταν αν η δημόσια υπηρεσία έδειχνε στοιχειωδώς ότι μπορεί να ανταποκριθεί. Τότε θα αποκτούσε κύρος και θα μπορούσε να διεκδικήσει περισσότερα. Και όχι αν οι ιδιώτες δασολόγοι ήταν«άριστοι». Γιατί τουλάχιστον μέχρι σήμερα σύμφωνα με τους νόμους, τον χαρακτηρισμό του δάσους τον κάνει ο δασάρχης ή ο διευθυντής.

Εκ μέρους των
ανόητων υπαλλήλων και του χλιμίντζουρα Διευθυντή της κάτω ραχούλας , συγνώμη του νομού Καβάλας.

Διαμαντής Σταγγίδης

ΣΠΥΡΟΣ ΝΤΑΦΗΣ-ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΑΠΕΣΤΑΛΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΜΑΣ Κ.ΣΠΥΡΟ ΝΤΑΦΗ.

ΔΑΣΙΚΕΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ- Προστασία και αποκατάσταση
Ο ανθρωπος εξαρτάται από τα δάση. Προμηθεύουν ξύλο και είναι σημαντικά για την αναψυχή του. Επιτελούν όμως και σημαντικές λειτουργίες. Ενισχύουν τη βιοποικιλότητα και το τοπίο, ρυθμίζουν το κλίμα, εμπλουτίζουν τους υπόγειους υδροφορείς με νερό και προστατεύουν το έδαφος. Τα δάση, πιθανώς να είναι ο πιο σημαντικός φυσικός πόρος στην Ευρώπη. Συγκρινόμενα με άλλα οικοσυστήματα στην Ευρώπη, φιλοξενούν τον μεγαλύτερο αριθμό θηλαστικών, πουλιών, ερπετών και αμφιβίων.
Πυροπροστασία ίσον πρόληψη
Η πυροπροστασία των δασών -γιατί για πυροπροστασία πρέπει να μιλάμε και όχι για δασοπυρόσβεση- έχει τρία διακριτά επίπεδα ή φάσεις.
Το πρώτο επίπεδο, το σημαντικότερο, αποτελεσματικότερο και το λιγότερο δαπανηρό είναι η πρόληψη. Οι πυρκαγιές πρέπει να προλαβαίνονται. Για τον σκοπό αυτόν παίρνονται:
Καθαρά δασοκομικά μέτρα όπως ο κατάλληλος χειρισμός των εύφλεκτων δασών της μεσογειακής ζώνης με κατάλληλες αραιώσεις, κλαδεύσεις και απομάκρυνση του εύφλεκτου υπόροφου κατά μήκος των δρόμων ώστε να καταστούν λιγότερο εύφλεκτα και να εμποδίζεται η μετατροπή των ερπουσών πυρκαγιών σε επικόρυφες. Οι αντιπυρικές λωρίδες το μόνο που επιφέρουν είναι να προσβάλλουν βάναυσα το τοπίο και να προκαλούν τη διάβρωσή του εδάφους χωρίς να αποτρέπουν τη διάδοση της πυρκαγιάς.
Αστυνομικά μέτρα δηλ. μέτρα αστυνόμευσης και επιτήρησης της περιοχής με συνεχείς περιπολίες για την αποτροπή εμπρησμών αλλά και την έγκαιρη ανίχνευση εστιών πυρκαγιάς και την άμεση κατάσβεσή τους και
Μέτρα ενημέρωσης του κοινού και κυρίως των επισκεπτών για τους κινδύνους εκδήλωσης πυρκαγιών.

Τι γίνεται στο εξωτερικό
Σε όλον τον κόσμο την ευθύνη πρόληψης των πυρκαγιών την έχουν οι δασικές υπηρεσίες. Στις Μεσογειακές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η Ιταλία και η Πορτογαλία υπάρχουν ειδικά ένστολα και ένοπλα σώματα όπως η Guarda Forestale της Ιταλίας και το Corpo Florestal της Πορτογαλίας, τα οποία έχουν την ευθύνη εφαρμογής της Δασικής Νομοθεσίας και της προστασίας του Δάσους.
Στην Ισπανία την ευθύνη αυτή την είχε το Ινστιτούτο Προστασίας της Φύσης (ICONA) το οποίο ανήκε στο Υπουργείο Γεωργίας (Δασική Υπηρεσία) και τώρα μεταφέρθηκε ως Γενική Γραμματεία προστασίας της Φύσης στο Υπουργείο Περιβάλλοντος. Υπό τη Γενική Γραμματεία Προστασίας της Φύσης υπάγεται ειδική Υπηρεσία πρόληψης και κατάσβεσης δασικών πυρκαγιών (Servicio de prevencion y extincion de incendios forestales), η οποία συνεργάζεται στενά με τη Δασική Υπηρεσία. Με το αποκεντρωτικό σύστημα της Ισπανίας η ευθύνη έχει μεταφερθεί στις αυτόνομες περιφέρειες σε συνεργασία πάντοτε με την Υπηρεσία πρόληψης και κατάσβεσης Δασικών Πυρκαγιών και τις περιφερειακές δασικές υπηρεσίες.
Η άμεση πυρανίχνευση
Το δεύτερο επίπεδο αφορά την άμεση πυρανίχνευση, την έγκαιρη αναγγελία της πυρκαγιάς και την άμεση παρέμβαση, το αργότερο σε 15΄ από την εκδήλωση της πυρκαγιάς. Για τον σκοπό αυτόν απαιτείται ένα ικανοποιητικό δίκτυο παρατηρητηρίων (πυροφυλακίων) κατάλληλα εξοπλισμένων με όργανα κατόπτευσης, πυρανίχνευσης και επικοινωνίας, επαρκώς στελεχωμένων με εξειδικευμένο προσωπικό και η διάθεση και διασπορά επαρκών σε αριθμό, ευκίνητων πυροσβεστικών μέσων και ομάδων δασοκομάντος που θα είναι σε θέση να βρίσκονται στην εστία της εκδηλωθείσης πυρκαγιάς σε διάστημα μικρότερο των 15’ το αργότερο.

Συντονισμός
Το τρίτο επίπεδο αφορά τη δασοπυρόσβεση αυτή καθαυτή. Εάν παρόλες τις προσπάθειες πρόληψης και άμεσης παρέμβασης η πυρκαγιά δεν μπόρεσε να τεθεί υπό έλεγχο και πάρει διαστάσεις τότε αρχίζει το πλέον δύσκολο, σύνθετο και πολυδάπανο έργο της δασοπυρόσβεσης ή καλύτερα της αναχαίτισης της πυρκαγιάς.
Το δυσκολότερο μέρος της επιχείρησης είναι ο συντονισμός. Σε όλον τον κόσμο, ανεξάρτητα από το ποιες δυνάμεις μετέχουν στη δασοπυρόσβεση, την ευθύνη συντονισμού την έχει ο τοπικός δασάρχης. Αυτός γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλον το ανάγλυφο της περιοχής του, το οδικό δίκτυο, τις θέσεις υδροληψίας, την ευφλεκτότητα των οικοσυστημάτων της περιοχής δικαιοδοσίας του, τις πιθανές κατάλληλες θέσεις αναχαίτισης της πυρκαγιάς, τις θέσεις που επιδέχονται την εφαρμογή του αντίπυρος, το διαθέσιμο προσωπικό σε δασικούς υπαλλήλους, δασοπυροσβέστες και δασεργάτες, τις τυχόν απειλούμενες κτιριακές εγκαταστάσεις και οικισμούς ενώ γνωρίζει την οικολογία και τις ιδιαιτερότητες των δασικών πυρκαγιών.
Μετά την πυρκαγιά τι κάνουμε;
Οι δασικές πυρκαγιές δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Στη Μεσογειακή ζώνη πάντοτε ξεσπούσαν πυρκαγιές στα δάση, ξεσπούν και θα ξεσπούν και στο μέλλον. Τα μεσογειακά οικοσυστήματα είναι προσαρμοσμένα στις πυρκαγιές και αναγεννιούνται εύκολα μετά από αυτές. Συνεπώς το πρώτο μέλημά μας δεν είναι η «αναδάσωση» η οποία πολλές φορές με τον τρόπο που γίνεται προκαλεί μεγαλύτερη ζημιά από ό,τι η ίδια η πυρκαγιά.
Το μεγάλο πρόβλημα μετά από μια δασική πυρκαγιά και που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση είναι ο κίνδυνος διάβρωσης των εδαφών τα οποία έχουν χάσει το προστατευτικό τους κάλυμμα και οι πλημμύρες που ακολουθούν.
Μετά την πυρκαγιά, λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που αναπτύσσονται, το έδαφος δημιουργεί ένα επιφανειακό υδρόφοβο στρώμα, μια κρούστα, πάχους 5-6mm το οποίο εμποδίζει το νερό να διηθηθεί μέσα στο έδαφος και το αναγκάζει να

ρέει επιφανειακά και να αποκτά μεγάλη ταχύτητα και συνεπώς παρασυρτική δύναμη με αποτέλεσμα να αποσπάται το έδαφος και να προκαλείται διάβρωση και ξέπλυμα του εδάφους. Επίσης ο συντελεστής απορροής δηλαδή το ποσοστό του ποσού της βροχής που πέφτει σε μια περιοχή και απορρέει επιφανειακά για δάση της μορφής της Πάρνηθας, κυμαίνεται από 2,5-10% δηλαδή αν πέφτουν 100mm βροχής μόνο τα 2,5-10mm απορρέουν επιφανειακά. Τα άλλα συγκρατούνται από την κομοστέγη του δάσους, 30% καταναλώνονται για τις ανάγκες του 15% και το υπόλοιπο διηθείται στο έδαφος και συγκρατείται στο πλούσιο σύστημα πόρων του εδάφους. Έτσι το δασικό έδαφος δρα σαν μια τεράστια ρυθμιστική δεξαμενή που συγκρατεί τα νερά κατά τη διάρκεια των βροχών και το αποδίδει κατά την ξηρή περίοδο εφοδιάζοντας τις επιφανειακές πηγές και τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα. Μόνο, όπως αναφέρθηκε, ένα ποσοστό 2,5-10% απορρέει επιφανειακά.
Μετά την πυρκαγιά αυτός ο τεράστιος φυσικός ρυθμιστικός ταμιευτήρας έχει καταστραφεί και ο κίνδυνος πλημμυρών είναι προφανής.
Γι’ αυτό πριν από οποιαδήποτε αναδάσωση πρέπει να γίνουν τα κατάλληλα έργα αποτροπής της διάβρωσης και συγκράτησης των επιφανειακών ρεόντων υδάτων. Τα έργα αυτά είναι απλά και όχι ιδιαίτερα δαπανηρά. Πρέπει αμέσως να υλοτομηθούν όλα τα καμένα δένδρα και οι κορμοί τους να διατίθενται παράλληλα προς τις ισοϋψείς με τρόπο που να λειτουργούν ως μικρά φράγματα (κορμοφράγματα). Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν κορμοί τότε κατασκευάζουμε κλαδοπλέγματα τα οποία επιτελούν την ίδια λειτουργία.
Με αυτόν τον τρόπο πετυχαίνουμε δύο πράγματα από το ένα μέρος αποτρέπουμε τη διάβρωση του εδάφους μειώνοντας την ταχύτητα του νερού και εμποδίζουμε την επιφανειακή απορροή ενώ παράλληλα με την υλοτομία και τη σύρση των κορμών σπάει το υδρόφοβο στρώμα (η αδιάβροχη κρούστα) και το νερό διηθείται μέσα στο έδαφος. Από το άλλο μέρος οι κορμοί αυτοί που έρχονται σε επαφή με το έδαφος σαπίζουν πολύ γρήγορα και αποσυντίθενται εμπλουτίζοντας το έδαφος με την πολύτιμη οργανική ουσία απαραίτητα για τη βιολογική δραστηριότητα του εδάφους. Όλα αυτά πρέπει να έχουν τελειώσει πριν αρχίσουν τα πρωτοβρόχια το φθινόπωρο.

Τώρα σε ό,τι αφορά την αναδάσωση: Στα Μεσογειακά οικοσυστήματα της Χαλεπίου πεύκης, της τραχείας πεύκης και των αειφύλλων πλατυφύλλων αλλά και των θερμόβιων πλατυφύλλων (δρυοδασών και δασών Καστανιάς) δεν χρειάζεται καμία απολύτως αναδάσωση. Η χαλέπιος πέυκη διατηρεί τους κώνους, που ωριμάζουν τον Απρίλιο – Μάιο στον τρίτο χρόνο της ανθοφορίας, κλειστούς για 10-15 και μέχρι 50 έτη. Οι κώνοι αυτοί δεν καίγονται και δεν ανοίγουν κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς αλλά 24-48 ώρες μετά από αυτή, όταν πια έχει κρυώσει το έδαφος και δεν φυτρώνουν με την πρώτη βροχή αλλά μόνον το φθινόπωρο όταν έχουν πέσει πάνω από 25mm βροχής και έχει διαβραχεί το έδαφος το οποίο έτσι εξασφαλίζει την επιβίωση των αρτίφυτρων. Παράλληλα εμφανίζεται σε αφθονία η λαδανιά ένα κατ’ εξοχήν πυρόφιλο είδος το οποίο προστατεύει τα νεαρά φυτάρια σκιάζοντάς τα το καλοκαίρι ενώ παράλληλα ο μύκητας που δημιουργεί μυκόρριζα στην λαδανιά (δηλαδή μια συμβίωση μύκητα και ριζών η οποία αυξάνει την ικανότητα προσρόφησης νερού και θρεπτικών στοιχείων των ριζών από το έδαφος πάνω από 100 φορές) ο ίδιος μύκητας δημιουργεί μυκόρριζα και στη χαλέπιο πεύκη. Έτσι η φυσική αναγέννηση της Χαλεπίου πεύκης είναι εξασφαλισμένη σε δάση ηλικίας μεγαλύτερης των 15-20 ετών οπότε στην περίπτωση αυτή, όπως και στην περίπτωση της τραχείας πεύκης δεν πρέπει να κάνουμε απολύτως τίποτα παραπάνω από τα έργα προστασίας του εδάφους από διάβρωση και αποτροπής πλημμυρών.
Τα πλατύφυλλα είδη τόσο τα αείφυλλα όσο και τα φυλλοβόλα πρεμνοβλαστάνουν και ριζοβλαστάνουν έντονα μετά την πυρκαγιά, ήδη από το φθινόπωρο, οπότε και εδώ η αναγέννηση είναι εξασφαλισμένη και η αποκατάσταση του οικοσυστήματος και του τοπίου γίνεται με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς. Το πουρνάρι, το φιλύκη, ο σχίνος, οι κουμαριές, τα ρείκια σε ένα χρόνο φθάνουν και ξεπερνούν το ένα μέτρο, η αριά και οι φυλλοβόλες δρύες το 1,5m, η δάφνη τα 2-2,5 m και η Καστανιά τα 3m.
Συνεπώς στη ζώνη αυτή δεν έχουμε κανένα πρόβλημα φυσικής αναγέννησης αρκεί να προστατευθεί από τη βοσκή και τους καταπατητές που καραδοκούν.
Το πρόβλημα δημιουργείται στα λεγόμενα ορεινά μεσογειακά κωνοφόρα δηλαδή στην ελάτη και τη μαύρη πεύκη. Η μαύρη πεύκη με τον χονδρό φλοιό της είναι προσαρμοσμένη σε έρπουσες πυρκαγιές οι οποίες διευκολύνουν τη φυσική

αναγέννησή της αλλά δεν αντέχει σε επικόρυφες πυρκαγιές και δεν αναγεννάται φυσικά μετά από αυτές. Η ελάτη δεν αντέχει, δηλαδή δεν είναι προσαρμοσμένη ούτε στις έρπουσες ούτε στις επικόρυφες πυρκαγιές. Στην περίπτωση αυτών των δύο ειδών είναι απαραίτητα η αναδάσωση με υλικό που προέρχεται από σπόρους της ίδιας η γειτονικής περιοχής. Μπορούν να εφαρμοσθούν σπορές σε πινάκια ή φύτευση διετών φυτωρίων για τη μαύρη πεύκη και τετραετών για την ελάτη. Οι αναδασώσεις πρέπει να γίνουν με την ευθύνη και εποπτεία της δασικής υπηρεσίας και της αρμόδιας διεύθυνσης αναδασώσεων ή των οικείων δασαρχείων. Η αναδάσωση είναι ένα πολύ λεπτό και δαπανηρό εγχείρημα και πρέπει να γίνεται από τους ειδικούς και σύμφωνα με τις αρχές της αναδάσωσης.
Τελειώνοντας θέλω να τονίσω ότι οι πυρκαγιές αποτελούν ένα φυσικό φαινόμενο που μπορεί βέβαια να προληφθεί. Όταν ωστόσο ξεσπάσει δεν πρέπει να επικρατεί πανικός αλλά να σχεδιάζουμε με ψυχραιμία και γνώση τις απαραίτητες ενέργειες για την κατά το δυνατόν ταχύτερη και καλύτερη αποκατάσταση της καταστροφής και ιδιαίτερα την αποτροπή της διάβρωσης του εδάφους και των πλημμυρών.
Σπ. Ντάφης
Ομ. Καθηγητής Δασολογίας ΑΠΘ
ΔΙΚΤΥΟ ΝATURA 2000
Η ίδρυση του δικτύου περιοχών Natura 2000 έχει σχεδόν ολοκληρωθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και δασικοί οικότοποι και είδη που ζουν σε δάση Κοινοτικού ενδιαφέροντος περιλαμβάνονται σε περισσότερες από τους μισούς Τόπους Κοινοτικής Σημασίας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην Ελλάδα, περισσότερες από το ένα τρίτο των Τόπων Κοινοτικής Σημασίας έχουν κυρίαρχο δασικό χαρακτήρα. Είναι προφανές ότι σκοποί διατήρησης θα πρέπει να ενσωματωθούν στη δασική διαχείριση.

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΑΣΗ- Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [COM(2006) 302 τελικό]
Ο γενικότερος στόχος του κοινοτικού σχεδίου δράσης για τα δάση είναι η στήριξη και η διεύρυνση της αειφόρου διαχείρισης των δασών και του πολυλειτουργικού των ρόλου. Το πενταετές σχέδιο δράσης (2007–2011) αποτελείται από μια σειρά βασικών ενεργειών, τις οποίες η Επιτροπή προτίθεται να υλοποιήσει από κοινού με τα κράτη μέλη. Ένας από τους στόχους του σχεδίου δράσης είναι «Να διατηρηθεί και να διευρυνθεί κατάλληλα η βιοποικιλότητα, η παγίδευση του άνθρακα, η ακεραιότητα, η υγεία και η αντοχή των δασικών οικοσυστημάτων σε πολλαπλές γεωγραφικές κλίμακες». Το σχέδιο δράσης ορίζει βασικές ενέργειες που πρέπει να υλοποιηθούν μεταξύ των οποίων, στο πλαίσιο του ανωτέρω στόχου είναι η βασική ενέργεια 8 «Δημιουργία ευρωπαϊκού συστήματος παρακολούθησης των δασών», καθώς το πρόγραμμα FOREST FOCUS έληξε το 2006. Η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, θα εργαστεί για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συστήματος Παρακολούθησης Δασών, το οποίο θα χρησιμοποιεί τις υπάρχουσες βάσεις δεδομένων και τα συστήματα παρακολούθησης για τα δάση. Επισημαίνεται ακόμη, στο σχέδιο δράσης, ότι η παρακολούθηση των δασών δεν θα περιορίζεται στους περιβαλλοντικούς δείκτες, αλλά θα περιλαμβάνει επίσης οικονομικές και κοινωνικές πληροφορίες και θα μπορούσε να επεκταθεί ώστε να καλύπτει τους δείκτες που εγκρίθηκαν κατά την 4η Υπουργική Διάσκεψη για την Προστασία των Δασών στην Ευρώπη (ΥΔΠΔΕ)1. Επίσης, στο πλαίσιο της βασικής ενέργειας 7 με τίτλο «Συμβολή στην επίτευξη των αναθεωρημένων Κοινοτικών στόχων για τη βιοποικιλότητα για την περίοδο έως το 2010 και μετέπειτα», θα προταθεί στη Μόνιμη Δασική Επιτροπή, «να εξετάσει την παρακολούθηση της κατάτμησης των δασών και των επιπτώσεων της επέκτασης των δασών στη βιοποικιλότητα».
1 4η ΥΔΠΔΕ (Βιέννη 2003): Δείκτες για την αειφόρο δασική διαχείριση.